Lê Đình Tư – Người đi ngược dòng để tạo nên những hạt cà phê đặc sản từ hệ sinh thái bền vững

Trong khi nhiều người tìm cách gia tăng sản lượng bằng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và mô hình canh tác thâm canh, ông Lê Đình Tư – nhà sáng lập Aeroco Coffee Farm tại Ea Kao (tỉnh Đắk Lắk) lại chọn một hướng đi hoàn toàn khác. Đó là con đường của nông nghiệp tái sinh, nơi chất lượng hạt cà phê được bắt đầu từ sức khỏe của đất.

Trước khi trở thành người trồng cà phê, ông Tư có hơn 10 năm làm việc trong lĩnh vực phân bón. Chính khoảng thời gian đó giúp ông chứng kiến một thực tế đáng suy ngẫm: đất đai ngày càng phụ thuộc vào hóa chất nhưng chất lượng canh tác lại không được cải thiện tương xứng. Nhiều vùng đất mất dần độ màu mỡ, cây trồng suy yếu và người nông dân phải gia tăng chi phí đầu vào để duy trì năng suất.

Những trải nghiệm ấy thôi thúc ông rời bỏ công việc ổn định để tìm kiếm một hướng đi mới cho nông nghiệp. Ông dành nhiều năm nghiên cứu các mô hình nông nghiệp sinh thái, nông lâm kết hợp và nông nghiệp tái sinh từ các chuyên gia quốc tế. Qua quá trình học hỏi, ông nhận ra rằng hương vị của cà phê không bắt đầu từ khâu rang xay mà được hình thành ngay từ đất trồng.

Từ nhận thức đó, Aeroco Coffee Farm được xây dựng trên diện tích 9 ha bên hồ Ea Kao. Thay vì phát triển theo mô hình độc canh phổ biến, ông Tư thiết kế nông trại theo cấu trúc đa tầng sinh thái với cây che bóng, cây ăn quả và cà phê cùng tồn tại. Cây cà phê chỉ chiếm khoảng 65–75% tổng số cây trồng trong vườn.

Theo ông, việc dành một phần diện tích cho những loại cây không trực tiếp tạo ra doanh thu là sự đánh đổi cần thiết để xây dựng môi trường sinh thái ổn định. Hệ thực vật đa dạng giúp điều hòa nhiệt độ, giữ độ ẩm, cải thiện chất lượng đất và tạo điều kiện cho cây cà phê phát triển bền vững.

Một quyết định khác cũng tạo nên dấu ấn riêng của Aeroco là hạn chế tối đa hóa chất nông nghiệp. Không sử dụng thuốc diệt cỏ hay thuốc trừ sâu đồng nghĩa với việc quá trình chăm sóc vườn trở nên phức tạp hơn. Tuy nhiên, ông Tư tin rằng một hệ sinh thái cân bằng sẽ tự hình thành cơ chế kiểm soát sâu bệnh thông qua sự hiện diện của các loài thiên địch và hệ vi sinh vật tự nhiên.

Song song với đó, Aeroco xây dựng vòng tuần hoàn hữu cơ ngay trong nông trại. Vỏ cà phê, lá cây, cỏ cắt tỉa và các phụ phẩm nông nghiệp được tái sử dụng để sản xuất phân hữu cơ. Nhờ vậy, phần lớn dinh dưỡng cho cây được cung cấp từ chính hệ sinh thái của trang trại thay vì phụ thuộc vào nguồn vật tư bên ngoài.

Lựa chọn này không mang lại lợi ích tức thời. Năng suất thấp hơn, thời gian thu hồi vốn dài hơn và áp lực cạnh tranh với thị trường đại trà luôn hiện hữu. Nhưng đổi lại, Aeroco từng bước tạo dựng được chất lượng cà phê đặc sản được thị trường ghi nhận.

Năm 2024, sản phẩm của Aeroco giành giải Nhất tại cuộc thi Global Robusta Excellence. Đến năm 2026, nông trại tiếp tục lọt Top 3 Vietnam Amazing Cup ở hạng mục Arabica và Top 1 cuộc thi Vietnam Coffee Producer Competition 2026. Cà phê Aeroco hiện đã được xuất khẩu đến nhiều thị trường có yêu cầu khắt khe như Nhật Bản, Hàn Quốc, Hoa Kỳ, Canada và châu Âu.

Đối với ông Lê Đình Tư, những giải thưởng không phải đích đến cuối cùng. Điều ông theo đuổi là xây dựng một mô hình canh tác có thể làm cho đất đai ngày càng tốt hơn sau mỗi mùa vụ. Từ 9 ha tại Ea Kao, ông đang góp thêm một góc nhìn khác cho ngành cà phê Việt Nam: giá trị của hạt cà phê không chỉ nằm ở sản lượng, mà còn ở hệ sinh thái đã nuôi dưỡng nó.

Trong bối cảnh ngành cà phê ngày càng chú trọng đến chất lượng và phát triển bền vững, câu chuyện của Lê Đình Tư cho thấy một hướng đi khác biệt: đầu tư vào đất, vào hệ sinh thái và vào những giá trị dài hạn để tạo nên những hạt cà phê mang bản sắc riêng của vùng đất Tây Nguyên.